Κυριακή, 12 Δεκεμβρίου 2010

Παραμονή Χριστουγέννων του '43

Ο πατέρας γύρισε εκείνο το βράδυ την ίδια ώρα από τη ΧΕΝ. Ακούμπησε στη κουζίνα αποσταμένος τα δύο κονσερβοκούτια με φαγητό, κάθισε στη μοναδική ξύλινη καρέκλα και έβγαλε τα λιωμένα παπούτσια. Πιο πολύ τον προφύλαγαν τα τσουράπια που είχε πλέξει η γιαγιά. Ξεσκέπασε προσεκτικά τα τενεκεδάκια και τα έβαλε στο συρμάτινο φανάρι που κρέμονταν πάνω στο πάγκο. Κάθε βράδυ το ίδιο. Ήταν η μερίδα που δικαιούταν κάθε εργαζόμενος στο μαγειρείο της ΧΕΝ. Την έφερνε σπίτι για να μας κρατά όρθιους τις δύσκολες εκείνες μέρες της κατοχής. «Εγώ χορταίνω από τις μυρωδιές» έλεγε στη μητέρα, όταν τον πίεζε να πάρει κι αυτός μια μπουκιά. Ακόμη και ο σκύλος μας ο Μπόμπης κρατιόταν από το φαγητό που έφερνε ο πατέρας. Η μητέρα γέμιζε με νερό τα άδεια τενεκέδια και γέμιζε τη γαβάθα του. Με όση δύναμη απόμενε στο σκελετωμένο του κορμί σηκώνονταν στα πίσω πόδια και με τη γλώσσα ρουφούσε το νεροζούμι στον αέρα. Μετά έχωνε τη μουσούδα στη γαβάθα αδειάζοντάς την στη στιγμή χωρίς ανάσα. Όλο το υπόλοιπο βράδυ περνούσε γλείφοντας την. Τον άκουγα να τη σέρνει εδώ κι εκεί μέσα στην αυλή καθώς κοιμόμουν δίπλα στο παράθυρο

Ο μισθός του πατέρα ελάχιστα βοηθούσε. Το χαρτονόμισμα ξευτελιζόταν κάθε στιγμή μέσα στη μέρα. Αν είχες λίρες, στάρι, λάδι, όσπρια ή άλλα τέτοια βασικά ήσουν βασιλιάς. Το ψωμί σπάνια έμπαινε στο σπίτι. Όλη η προίκα της μητέρας είχε ανταλλαγεί στα γύρω χωριά για μισό σακί καλαμπόκι ή φασόλια και λίγο στάρι.
Χωρίς να βγάλει το πανωφόρι μπήκε το δωμάτιο. Στο μικρό σιδερένιο κρεβάτι ξαπλωμένοι η μητέρα και η γιαγιά στις δύο άκρες και στη μέση ο αδελφός μου κι εγώ, σκεπασμένοι με το πάπλωμα που είχε απομείνει και από πάνω μία κουρελού. Ο πατέρας ακούμπησε το χέρι στη μεγάλη σιδερένια σόμπα δίπλα στο κρεβάτι «Το τελευταίο ξύλο έριξα το μεσημέρι», λέει η μητέρα, «έχει χωνέψει από ώρα και κρύωναν τα παιδιά». Παρακολουθούσαμε τον πατέρα με τα μάτια μόνο έξω από τα σκεπάσματα. Αμήχανος κοίταξε από το παράθυρο στην αυλή. Το τελευταίο χοντρό δέντρο το είχε κόψει τρεις μέρες πριν. Τα άλλα ήταν λιγνά, ίδια με μας. Απότομα ανοίγει το παράθυρο. «Γιάννη τι κάνεις τρελάθηκες έχει παγωνιά», άρχισε να φωνάζει η μητέρα. Αρπάζει το μεγάλο τραπέζι που ήταν στο δωμάτιο το γυρίζει στο πλάι και το σπρώχνει στο ανοιχτό παράθυρο προς την αυλή. Θυμάμαι τα καλοκαίρια που το βγάζαμε στην αυλή για να γίνει πιο ευρύχωρο το δωμάτιο, δε χώραγε από καμία πόρτα. Το σήκωσε με όση δύναμη του απόμενε και το άφησε να πέσει έξω. Με νευρικές κινήσεις έκλεισε το παράθυρο και παίρνοντας το μικρό τσεκουράκι βγήκε έξω. Πετάχτηκα βολίδα από το κρεβάτι και κόλλησα το πρόσωπο στο τζάμι. Ο πατέρας όλο μανία, λες και μισούσε το τραπέζι, άρχισε να το κομματιάζει με απανωτές τσεκουριές.

Σαν τελείωσε, ξεδιάλεξε και έφερε μέσα τα χοντρά κομμάτια, πόδια και πλαϊνά. Η σόμπα ήταν αρκετά ψηλή, λίγο πιο πάνω από το μπόι μου. Την άνοιξε από πάνω βγάζοντας όλα τα στρογγυλά στεφάνια και έχωσε μέσα όσα κομμάτια χωρούσαν. Από το μπροστινό κάτω άνοιγμα στρίμωξε τα μικρότερα. Σε ένα από αυτά πλησίασε το τσακμάκι και αφού προσπάθησε δυο τρεις φορές του έβαλε φωτιά. Άρπαξαν όλα, σε λίγο η σόμπα άρχισε να μπουμπουνίζει και τα πλαϊνά της κοκκίνησαν. Το δωμάτιο πήρε μια θαλπωρή. Πετάξαμε τα σκεπάσματα και ανακαθίσαμε στο κρεβάτι.

Έξω είχε αρχίσει να αγριεύει ο καιρός. Μόνο οι κάργες πετούσαν πάνω από τα πεύκα του 50ού Συντάγματος που μερικές φορές κατέβαιναν στα πρανή του λάκκου ψάχνοντας άδικα για κανένα φαγώσιμο. Δεν άργησαν οι πρώτες σπυρωτές χιονονιφάδες να κτυπούν το τζάμι του δωματίου καθώς τις στροβίλιζε ο αέρας.
Καθόμασταν αμίλητοι και ευχαριστιόμασταν τη ζέστη που είχε απλωθεί παντού. «Δέντρο δεν θα κάνουμε;», πετάχτηκα σπάζοντας τη σιγή. Γύρισαν και με κοίταξαν αμίλητοι. «Θέλω δέντρο», ξαναείπα. «Να, έχουμε έξω στην αυλή» λέει η γιαγιά και δείχνει το μικρό κυπαρισσάκι που έφερε και φύτεψε στην αυλή την προηγούμενη χρονιά ο πατέρας όταν το βρήκε ξεριζωμένο μέσα στα χαλάσματα της παλιάς έκθεσης. «Εγώ θέλω Χριστουγεννιάτικο, όχι τέτοιο». Με κοίταξε ο πατέρας για λίγο και μετά αρπάζοντας το πανωφόρι βγήκε έξω. Πέρασε αρκετή ώρα και η μητέρα κοίταζε ανήσυχη από το παράθυρο. Η γιαγιά, πάντα πιο ψύχραιμη, φορώντας τα στρογγυλά γυαλιά της χαμηλά στη μύτη ήταν συγκεντρωμένη στο πλέξιμο. «Που πάει πάλι αυτός ο άνθρωπος. Έξω γίνεται χαλασμός, κουρασμένος είναι και όπου να’ ναι αρχίζει η απαγόρευση της κυκλοφορίας. Δεν λες και εσύ κάτι μητέρα;» λέει στη γιαγιά. Η γιαγιά τράβηξε την κλωστή να ξετυλιχθεί το κουβάρι και δεν είπε κουβέντα. «Πάντα έτσι αψήφιστη ήσουν, αλλά να μην ενδιαφέρεσαι για το γιο σου, τι να πω» Η βουβαμάρα συνεχίστηκε μέχρι που ακούστηκε το κουδουνάκι της ξύλινης εξώπορτας της αυλής. Σε λίγο φάνηκε η σιλουέτα του πατέρα έξω από το τζάμι έχοντας κάτι στον ώμο. «Μας έφερε δέντρο μαμά», αναφώνησα. Ένα ακρόκλωνο από πεύκο, που πάνω του ακόμη δεν είχαν λιώσει οι νιφάδες από το χιόνι που έπεφτε.
Το στήσαμε σε μια γλάστρα, κρεμάσαμε πολύχρωμα κουρελάκια, κόψαμε σε πολλά κομμάτια μερικά κεριά, που είχε κάνει η γιαγιά από γουρουνίσιο λίπος για να μας φωτίζουν το βράδυ και τα δέσαμε εδώ κι εκεί. Το φως τους έδωσε άλλη ζεστασιά στο κρύο δωμάτιο. «τώρα ύπνο παιδιά, αύριο θα μας πείτε τα κάλαντα κάτω από το δέντρο» χαμογέλασε και μας σκέπασε η μητέρα.
Το πρωί ξύπνησα πρώτος. Έτρεξα κάτω από το δέντρο, το μύρισα, το χάϊδεψα απαλά και, δεν ξέρω πώς μου ήρθε, άρχισα να τραγουδώ τον εθνικό ύμνο μπερδεύοντας όπως πάντα την «όψη» με την «κόψη».


του ζωγράφου Ντίνου Παπασπύρου από το "λάμψεις και σκιές μνήμης"

Οι πίνακες είναι του Ντίνου Παπασπύρου. Αν πατήσετε πάνω στον πρώτο πίνακα ώστε να τον δείτε σε μεγέθυνση θα διαβάσετε στο περίγραμμά του ένα ποίημα του Τόλη Νικηφόρου..




ΚΑΛΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΦΙΛΟΙ ΜΟ

14 σχόλια:

JK O SΚΡΟΥΤΖΑΚΟS είπε...

ΚΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΚΑΛΟ ΝΑ ΕΡΘΟΥΝ ΟΙ ΓΙΟΡΤΕΣ.
ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΣΑ.ΠΟΛΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ-ΣΥΓΚΙΝΗΤΙΚΟ!!!!!!

eleni είπε...

Εβελίνα,συγκινητική ιστορία,πραγματική για κείνα τα δύσκολα χρόνια-μήπως κάποια στιγμή έρθουν πάλι τέτοιες μέρες,οδεύουμε προς τα κει;

Έχω δει δουλειά του ζωγράφου,εξαρετική και ιδιαίτερη!Όσο για το ποίημα,άλλη μια αποτύπωση της εποχής.
Φιλιά!

Dinos-Art είπε...

Εβελίνα μου σ'ευχαριστώ πολύ. Αυτό το διηγηματάκι είναι κομμάτι της ψυχής μου. Xαίρομαι και συγκινούμαι πολύ που με την πρωτοβουλία τόσο τη δική σου όσο και της Margo, το μοιράζονται οι φίλοι του διαδικτύου. Όση σκληράδα κι αν βγάζει, πιστεύω ότι αφήνει μια αισιοδοξία για το ξεπέρασμα των δυσκολιών που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Σε φιλώ. Καλή εβδομάδα.

mar9659 είπε...

Εβελινάκι μου πολύ τρυφερό και συγκινητικό το διηγηματάκι σου!!
Δέν ξέρω μα θαρρώ μου θύμισε
κάτι απο Σταχομαζώχτρα του Παπαδιαμάντη που διάβασα στα παιδικά μου χρόνια...
Οσο για τους πίνακες του ζωγράφου Ντίνου Παπασπύρου είναι φανταστικοί!!
Και θέλω να σ'ευχαριστήσω που μας τους δημοσίευσες,διότι δεν ετυχε να δώ έργα του,ας με συγχωρέσει ο καλλιτέχνης..διότι πρακολουθώ εκθέσεις καθότι εχω και ανηψιά ζωγράφο.
Καλή ολολευκη εβδομάδα !!!
Ζεστό φιλί!!(μιας και εξω απο το παράθυρό μου καθώς κοιτώ χιονίζει)

evelina είπε...

SΚΡΟΥΤΖΑΚΟS ..το ίδιο συγκινήθηκα και εγώ όταν το διάβασα...καλή βδομάδα και σε σένα

evelina είπε...

eleni εποχές που δεν έχουμε ζήσει και απλά ακούμε απο διηγήσεις...πολύ φοβάμαι όπως είπες πως οδεύουμε προς τα εκεί.μακάρι να μην φτάσουμε ποτέ

evelina είπε...

Ντίνο κατ αρχήν εμείς σ ευχαριστούμε για αυτό το υπέροχο διήγημα και που το μοιράστηκες μαζί μας.Η αισιοδοξία που αφήνειγια το ξεπέρασμα των δυσκολιών που αντιμετωπίζουμε σήμερα ,είναι εμφανείς ,ελπίζω όμως ποτέ να μη φτάσουμε σ αυτό το σημείο .Σου εύχομαι κάθε επιτυχία με την έκθεσή σου .Θα ήταν μεγάλη μου χαρά να την επισκεφτώ αλλά δυστυχώς ο χρόνος ελάχιστος και τα χιλιόμετρα αρκετά .Θα τύχει όμως κάποια στιγμή.Καλή σου μέρα και καλή βδομάδα...

evelina είπε...

Μαριάννα μου και εμένα με συγκίνησε πολύ αυτή η ιστορία .
Ήθελα και και εγώ να πώ στην έκθεση αλλά λόγω γιορτών με την δουλειά πολύ δύσκολα.Ελπίζω κάποια στιγμή να τα καταφέρω Καλή βδομάδα να έχουμε ,εδώ άρχισε με χιόνια .Μακάρι και οι μέρες μας να είναι άσπρες όπως το λευκό ου χιονιού

bilsot είπε...

...δεν ξέρω και δεν το εύχομαι,
μα πολύ φοβούμαι πως τέτοιες δύσκολες καταστάσεις θα τις ξαναζήσουμε..
και τότε πολλοί κακομαθημένοι και μαλθακοί από μας θα δούμε πώς θα αντέξουν....

Mike είπε...

Συγκινητική ιστορία πράγματι, δύσκολες εποχές, πολύ δύσκολα τα χρόνια της κατοχής. Ουσιαστικά κατοχή (πάλι από... τους Γερμανούς?) έχουμε και τώρα, αλλά ποτέ δεν θα ξανάρθουν συνθήκες σαν εκείνες, παρόλο που σημαντικό μέρος του πληθυσμού θα περάσει πάρα πολύ δύσκολα τα επόμενα χρόνια. Πιο δύσκολα θα περάσει όμως, η σημερινή νεολαία, που έχει μάθει να ζει χωρίς να εργάζεται ! Πώς θα ζήσει αύριο? πώς θα κάνει οικογένεια? θα υπάρχει η οικογένεια???

ΕΛΕΝΑ είπε...

Ιστοριες που κάποια στιγμή ακούσαμε από τους πατεράδες μας ή από τους παπούδες μας και μας φάνταζαν απίστευτες!
Ιστορίες ανθρώπινες και συγκινητικές!
Καλή βδομάδα εύχομαι!

dhmhtra είπε...

Καλησπέρα ...από τα χιονισμένα Γρεβενά!
Μπήκα στο blog σας τυχαία...συγκινήθηκα και προβληματήστηκα με την ιστορία σου.
Σ'ευχαριστώ για τις όμορφες στιγμές που μου χάρισες!

Γραφεας Πεζικου είπε...

Ανήμερα πρωτοχρονιάς του 43 εκτελέσανε οι καταχτητές μαζί με άλλους 40 πατριώτες
και τον θείο μου στο Στρατόπεδο Π.Μελά Θεσ/νίκης!...Στο εκτελεστικό απόσπασμα δεν δείλιασε και πέθανε τραγουδώντας το "έχε γεια καημένε κόσμε"...
Και όλα αυτά επειδή ΔΕΝ δέχθηκε να πολιτογραφηθεί Βούλγαρος ο Καπνεργάτης-Συνδικαλιστής κρατούμενος... του καθεστώτος των δοσίλογων της Κατοχής!Τι σύμπτωση αλήθεια Εβελίνα μου;

Diatton είπε...

Πολύ ωραίο το κείμενο αγαπητή Εβελίνα. Απ' αυτά που πρέπει όχι μόνο να διαβάζουμε αλλά και να εστιάζουμε...